دود ۲۴ میلیون خودروی فرسوده در چشم مردم

هوای آلوده نه فقط بر جسم بلکه بر روح و روان انسان چنگ می‌اندازد، وقتی آبی آسمان به رنگ خاکستری در می‌آید و خورشید پشت هاله‌ای از دود پنهان می‌شود، نشاط و زندگی نیز رنگ می‌بازد، دیگر حوصله‌ای برای هیچ کاری نیست، در واقع سرفه کردن‌های مداوم و نفس نفس زدن‌های بی انقطاع، شده روش زندگی در کلانشهر‌هایی که با ظاهری فریبنده انسان‌های زیادی را به سمت خود جذب کردند.

جدا از آب و هوا و فارغ از اینکه چه روزی از سال است، می‌دانیم که دیگر رمقی برای محیط زیست باقی نمانده است، خطر واقعی بیخ گوش میلیون‌ها انسان جولان می‌دهد، کم کم نفس کشیدن دشوار می‌شود.
اما متاسفانه سال به سال شاهد وخیم‌تر شدن وضعیت هوا هستیم، به طوری که بررسی شاخص کیفیت هوای (AQI) کلانشهر‌های کشور از ابتدای امسال تا ۹ دی‌ماه ۱۴۰۴ در مقایسه با مدت مشابه سال ۱۴۰۳ نشان می‌دهد که وضعیت کیفیت هوا در اغلب شهر‌های بزرگ کشور با کاهش روز‌های پاک و قابل‌قبول و افزایش روز‌های ناسالم همراه بوده است.

با توجه به اهمیت داشتن هوای پاک، ۲۹ دی ماه از سال ۱۳۷۴ به عنوان روز ملی هوای پاک نامگذاری شده است تا تلنگری برای مسوولان نسبت به آثار زیانبار آلودگی هوا باشد و هر سال با توجه به شرایط یک شعار برای این روز انتخاب می‌شود که شعار امسال نوسازی حمل و نقل، نفس تازه شهر تعیین شده است.

البته از آنجا که در زمینه کاهش آلودگی هوا با چالش‌های زیادی مواجه هستیم از این رو در کشور هفته هوای پاک داریم که از ۲۸ دی ماه آغاز و تا دوم بهمن ماه ادامه دارد و هر روز به یک موضوع پرداخته می‌شود.
احمد طاهری رئیس مرکز هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست به ایرنا درباره نقش منابع متحرک در آلودگی هوا گفت: طبق سیاهه انتشاری که برای کلانشهر‌های کشور تدوین شده در برخی کلانشهر‌ها مانند تهران و مشهد نقش اصلی در انتشار آلاینده‌های هوا به ناوگان حمل و نقل مربوط است مثلا در تهران حدود ۶۰ درصد انتشار ذرات معلق و ۸۰ درصد انتشار آلاینده‌های گازی توسط این منبع منتشر می‌شود.

وی اظهار کرد: همچنین در برخی کلانشهر‌ها مانند اراک و اصفهان که نقش منابع ثابت در آلودگی هوا نسبت به بقیه کلانشهر‌ها بیشتر است، اما باز می‌بینیم که منابع متحرک نقش بالایی را در انتشار آلاینده‌ها دارند.

وی افزود: طبق بررسی‌های انجام شده یکی از اولویت‌های مهم در زمینه منابع متحرک بحث اسقاط ناوگان حمل و نقل عمومی است، به عنوان مثال ۸ درصد ناوگان فرسوده در شهر تهران حدود ۳۸ درصد انتشار آلاینده‌ها را به خود اختصاص داده است به عبارت دیگر هر یک خودروی فرسوده حدود ۹ برابر یک خودروی نوشماره انتشار آلودگی دارد و حدود ۲ برابر آن هم سوخت مصرف می‌کند.
رئیس مرکز هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست تاکید کرد: در نتیجه اسقاط ناوگان فرسوده می‌تواند به عنوان یکی از اولویت‌های مهم کشور در راستای رفع ناترازی و رفع آلودگی هوا اهمیت زیادی داشته باشد.
وی گفت: همچنین در سال‌های گذشته روند اسقاط در کشور مناسب نبود، در سال‌های ۹۸، ۹۹ و ۱۴۰۰ حدود ۱۵ هزار خودروی فرسوده از رده خارج شد در صورتی که در همان سال‌ها بیش از یک میلیون و ۵۰۰ هزار خودروی جدید به ناوگان حمل و نقل اضافه شد، این کندی اسقاط باعث شد انباشتی از ناوگان فرسوده را در کشور داشته باشیم که تعداد آن حدود ۲۴ میلیون خودروی فرسوده تخمین زده می‌شود.
طاهری ادامه داد: اگر چه دولت چهاردهم از ابتدای استقرار در اولین جلسه کارگروه ملی کاهش آلودگی هوا اسقاط را به عنوان یکی از موضوعات اصلی کاهش آلودگی هوا در برنامه خود قرار داد و این باعث شد در سال ۱۴۰۳ رکورد اسقاط سالانه کشور را شکسته شود به طوری که از ابتدای ۱۴۰۳ تا کنون حدود ۵۳۰ هزار خودروی فرسوده از رده خارج شد، اما با توجه به حجم بالایی که از دوره‌های قبل وجود دارد، نیازمند یک عزم جدی و یک همکاری بین بخشی و همدلی تمام دستگاه برای افزایش اسقاط ناوگان فرسوده هستیم و همین مساله باعث شد که شعار هفته هوای پاک امسال «نوسازی حمل و نقل، نفس تازه شهر» تعیین شود.

وی درباره وضعیت حمل و نقل عمومی در کشور به ویژه کلانشهر تهران گفت: حمل و نقل عمومی هم همینطور است، اگر چه در یک تا دو سال گذشته شاهد این هستیم که اتوبوس‌های جدیدی در حال اضافه شدن به ناوگان حمل و نقل عمومی شهر تهران هستند، در واقع حدود ۴۰۰ دستگاه اتوبوس برقی به ناوگان حمل و نقل شهری اضافه شده است، اما همچنان بخش قابل ملاحظه‌ای از ناوگان فرسوده است، البته قبل از اینکه این تعداد اتوبوس به ناوگان اضافه شود حدود ۹۰ درصد ناوگان فرسوده بود، اما با اضافه شدن این تعداد، بخش فرسوده آن کمتر شد، اما با توجه به شرایط هوا و حجم زیاد خودرو‌های فرسوده در بخش حمل و نقل عمومی در این زمینه بسیار جای کار داریم.

طاهری اظهار کرد: سهم حمل و نقل عمومی در سفر‌های شهری ما بسیار کمتر از آن چیزی است که در قانون مشخص شده است، طبق قانون باید بالای ۴۰ درصد سهم سفر‌های شهری با حمل و نقل عمومی انجام شود، اما اکنون در شهری مانند تهران این سهم حدود ۱۳ درصد است.

وی درباره وظیفه سازمان حفاظت محیط زیست در روند اجرای قانون هوای پاک گفت: طبق ماده ۲ قانون هوای پاک سازمان حفاظت محیط زیست وظیفه نظارت بر اجرای قانون و پیگیری عملکرد دستگاه‌ها را دارد، این وظیفه از ابتدای تصویب قانون تا به امروز انجام شده است، اما در دولت چهاردهم رویکرد سازمان محیط زیست این بود که فقط ناظر و صرفا گزارش دهنده عملکرد دستگاه‌ها نباشد بلکه بتواند عدم اجرای قانون هوای پاک را آسیب شناسی و هر جایی چالشی وجود دارد سعی در برطرف کردن آن کند.

طاهری تاکید کرد: بر این اساس بسیاری از چالش‌های مهم اجرای قانون هوای پاک مانند اسقاط ناوگان فرسوده، توزیع سوخت مناسب برای نیروگاه‌ها و نوسازی ناوگان حمل و نقل عمومی را به طور مداوم در کارگروه ملی هوای پاک مطرح کردیم و نتایج خوبی هم به همراه داشت.

وی گفت: حتی در مواردی مانند اسقاط ناوگان دیزلی کامیون‌های کشنده بالای ۲۰ تن، آیین نامه‌ای با محوریت سازمان حفاظت محیط زیست تهیه و به دولت ارسال شد این در حالیست که سازمان حفاظت محیط زیست طبق قانون فقط ناظر بر کارهاست، اما محوریت تدوین این آیین نامه را بر عهده گرفت و با همکاری وزارت صمت، نفت، راه و شهرسازی و سازمان برنامه و بودجه آنرا تدوین کرد.